raderwerk

Volgende week dinsdag zou het werk worden neergelegd. Het moest maar eens uit wezen met de bezuinigingsdrift van het kabinet. “Nul procent is inleveren, knoop dat in je oren”, had zijn collega hem met opgeheven vinger nog gezegd. Zijn Tuinstadhuis zou deze stakingsdans dus niet meer kunnen ontspringen. Ja, er was weliswaar daarna door een andere collega in ferme woorden gezegd dat hij er niet in geloofde dat de deelraad gesloten zou zijn – want zoveel vakbondsleden telde het kantoorpersoneel immers niet -, maar dat stelde hem toch allesbehalve gerust. Hij onderdrukte met moeite een vloek. Hij wilde niet staken, hij wilde gewoon werken. Hij had meer dan genoeg te doen, meer dan hem lief was zelfs. Wat had-ie er uiteindelijk mee te maken? Hij was nooit lid geweest van welke vakbond of politieke partij dan ook en was vast niet van plan dat ooit te worden. Lidmaatschap kwam hem al gauw op een maandelijkse salarisinhouding van zo’n twintig gulden te staan. Door niet lid te worden had hij dat bedrag dus al gauw verdiend. En wat was tweeëneenhalf procent nou eigenlijk. Niks toch? In elk geval niet iets om je over op te winden. En wat moest-ie dan die dag in hemelsnaam thuis doen? Zijn vrouw zag hem al aankomen. Helpen in de huishouding en boodschappen doen, dat kon-ie dan en daar had-ie totaal geen zin in. Dat was, zeker op een doordeweekse dag, beneden zijn stand. En als zijn Stadhuistuin dan zou sluiten, hoe moest dat dan verder? De inwoners van het stadsdeel, maar ook ambtenaren als hij die er niks mee te maken wilden hebben, zouden daarvan het slachtoffer worden. Zijn collega had hem nog nageroepen dat op maffers geen prijs werd gesteld. Maffer of niet, zijn Huisstadtuin mocht in zijn belang en dat van de burger niet sluiten en dus restte er maar één mogelijkheid: hij zou dinsdag met fier geheven hoofd het Huis-tuin-en-Keukenstadhuis betreden en vervolgens werken voor tien.

 Op weg naar huis neemt naast hem in de metro een Gamma-figuur plaats. “We gaan plat dinsdag. U ook?”, vraagt de man te luid voor de tijd van het jaar en met opgeheven vuist, waardoor een ranzige lucht van onder de oksel ontsnapt. Hij tilt even zijn zitvlak op, zwaait zijn gebalde vuist en vervolgt met theatrale stem “Gansch het raderwerk staat stil, als uw machtige arm het wil…” Alle metro-ogen zijn op hen gericht. Sommige passagiers wijzen naar hun voorhoofd of lachen in hun vuistje. Ambtenaar voelt zich opgelaten. “Dat riepen ze al in 1903, moet je weten, dat weet je toch wel?”, vervolgt hij. Ambtenaar knikt onhoorbaar. Gamma brengt zijn hoofd naar ambtenaar, houdt hem in een serieuze blik gevangen en vervolgt “Die is van Albert Hahn’ ken je die dan ook?” Zonder het antwoord af te wachten vervolgt Gamma: “een politiek tekenaar uit die tijd. Niet zo maar eentje hoor. Mijn vader heeft hem nog gekend”. Gamma’s stem bereikt goddank fluisterhoogte. “Hij tekende die beroemde prent omdat er toen een spoorwegstaking was. Het begon met een staking in de haven. Toen havenarbeiders voor een groot deel nog losse arbeiders waren. Die staking werd historisch omdat er een solidariteitsstaking van het spoorwegpersoneel op volgde”. Gamma blijkt te slissen -duidelijk merkbaar bij zijn laatste zin-, spuit daarbij mondvocht en verspreidt zo’n walm dat ambtenaar zijn ogen, neus en oren dicht moet knijpen. Dan spugen Gamma’s ogen plots vuur en verheft hij zijn stem weer. “Een rangeerder werd ontslagen omdat-ie het verdomde een wagon van een veem door te zetten. Hij kreeg onmiddellijk de zak. Daarop legde het hele personeel het werk neer. Wat vind je daarvan?” Ambtenaar vindt niks. Aan de besmuikte koppen van de metrogangers kan Ambtenaar zien dat dit tafereel ze niet lang genoeg kan duren. “En weet je wat er toen gebeurde?” Gamma spreidt zijn armen en zegt “De staking breidde zich over andere delen van het land uit”. De zuurgraad in de metro stijgt. “Het gevolg daarvan was dat de bazen van de toen nog zo geheten Ijzeren Spoorweg Maatschappij toegaven aan de eisen en vanaf dat moment werd ‘besmet werk’ geweigerd. Maar het mooiste komt nog: alle ontslagen werden ingetrokken”. Gamma’s ogen worden ineens vochtig en zegt: “Onder het spoorwegpersoneel zijn veel slachtoffers gevallen, waaronder mijn toenmalige vader”. “Maar”, verzucht hij “het is goddank niet voor niks geweest: de directie van de spoorwegmaatschappij verklaarde zich in het vervolg bereid met de tot dan toe niet erkende vakbondsorganisaties te onderhandelen. Ongeorganiseerden stroomden in groten getale naar de vakbeweging. Maar de regering zag het gebeurde als een gezagscrisis, waarvan herhaling tot elke prijs moest worden voorkomen. Vandaar de ‘worgwet’ -Gamma maakt daarbij een gebaar alsof hij zich aan een galg in de metro opknoopt-, waarbij staking van spoorwegpersoneel en ambtenaren strafbaar werd gesteld. Een heus leger militairen werd onder de wapenen geroepen alsof er een gewapende strijd te verwachten was, zo bang waren ze voor ons. Arbeiders waren toen een. Saamhorigheid meneer. Dat waren nog eens tijden. Maar de mensen weten het niet meer. Ze zijn het vergeten. Mensen zijn egoïstisch vandaag de dag”. De sterkte van Gamma’s stem neemt drastisch af. Ambtenaar is blij dat hij eindelijk de metro kan verlaten en staat op. “Gansch het raderwerk staat stil…..” roept Gamma hem nog na.

 Eenmaal thuisgekomen maakt de verwarring zich van hem meester. Handenwringend beent hij zich door zijn huis en verspreidt daarbij zo’n sfeer van onrust dat her en der de schilderijen spontaan van de wand vallen. Dan maakt verwarring plaats voor een zeker opwindend gevoel. “En” vraagt zijn vrouw bij het avondeten, “weet je al wat je dinsdag gaat doen?” Ambtenaar kijkt zijn vrouw recht in haar gezicht en zegt met zelfverzekerde blik “ik staak, vrouw, nul procent is inleveren”.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s